Lần đầu bằng phương pháp trực tiếp, các nhà khoa học Trung Quốc đã tính được tuổi của một quả trứng khủng long hóa thạch là khoảng 85,9 triệu năm.
Quả trứng này nằm trong cụm 28 quả trứng được tìm thấy tại một khu vực khủng long từng làm tổ ở Trung Quốc.
Thông thường, việc xác định tuổi của trứng hóa thạch dựa trên phương pháp gián tiếp, tức là định tuổi của các lớp tro núi lửa hoặc đá, nơi quả trứng được chôn vùi. Tuy nhiên, phương pháp gián tiếp có thể thiếu chính xác, vì những vật chất đó có thể không hình thành cùng thời điểm với khi quả trứng được sinh ra.
Để xác định trực tiếp tuổi của trứng, các nhà nghiên cứu đã dùng tia laser bắn vào các mảnh vỏ trứng, làm bốc hơi các khoáng chất bám trên bề mặt trong quá trình hóa thạch. Hơi bốc ra chứa các nguyên tử chì và uranium. Uranium vốn tự nhiên phân rã thành chì. Quá trình phân rã diễn ra với tốc độ ổn định, vì vậy bằng cách phân tích tỷ lệ giữa các nguyên tử uranium đang phân rã (hay các đồng vị uranium) và các nguyên tử chì ổn định bị giữ lại trong hóa thạch – như vỏ trứng khủng long – và dựa vào tốc độ phân rã đã biết, các nhà khoa học có thể tính ngược lại để xem hóa thạch đó đã hình thành cách đây bao lâu.
Nguồn ảnh: Bi Zhao
Đồng tác giả của nghiên cứu, nhà địa chất học Xing Cheng thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc tại Tây An, chia sẻ rằng, trong phạm vi hiểu biết của họ, đây là lần đầu tiên - không chỉ ở Trung Quốc mà rất có thể là trên toàn thế giới - tuổi đồng vị phóng xạ được đo trực tiếp trên vỏ trứng khủng long hóa thạch... "Phương pháp này trước đây đã được sử dụng để ước tính tuổi của xương và răng hóa thạch, cũng như tuổi của đá và khoáng vật," ông nói thêm.
Nhà cổ sinh vật học Guntupalli Prasad, Đại học Delhi (Ấn Độ), cho rằng phương pháp định tuổi trực tiếp này sẽ tác động lớn đến ngành cổ sinh vật học. Theo ông, “phương pháp này sẽ loại bỏ sự không chắc chắn trong việc xác định tuổi của nhiều hóa thạch”.
Tuy nhiên, Susannah Maidment – nhà cổ sinh vật học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London – nhận định nghiên cứu chưa tính đến các quá trình xảy ra từ khi trứng bị chôn vùi cho đến khi biến đổi thành hóa thạch. Một trong số đó là quá trình biến đổi trầm tích (diagenesis), có thể làm thay đổi thành phần ban đầu của vật liệu được nghiên cứu. Bà nói: “Bất kỳ nỗ lực nào nhằm định tuổi trực tiếp hóa thạch đều cần chứng minh rằng thành phần và đặc điểm khoáng vật của mẫu không bị biến đổi bởi các quá trình diagenesis, nếu không sẽ dẫn đến ước tính sai về tuổi.”
Nhóm tác giả chỉ ra rằng những nghiên cứu trước đây hầu như không phát hiện hoạt động núi lửa nào có thể làm xáo trộn các quả trứng trong khu vực, và các mẫu vỏ trứng thu được đều ở trong tình trạng bảo tồn tốt. Điều này gợi ý rằng chúng hầu như không biến đổi kể từ khi được sinh ra. Tuy nhiên, nhóm cho biết sẽ tiến hành thêm các nghiên cứu để kiểm chứng kết quả của mình.
Từ cuối thế kỷ XX, rất nhiều trứng khủng long hóa thạch đã được phát hiện ở dãy núi Tần Lĩnh (Qinling), gần khu vực khủng long từng làm tổ. Những quả trứng này đã được khai quật và trưng bày tại các bảo tàng trên khắp thế giới, thu hút sự quan tâm đáng kể của các nhà nghiên cứu và công chúng, theo lời đồng tác giả nghiên cứu Bi Zhao, nhà cổ sinh vật học tại Viện Khoa học địa chất Hồ Bắc (Vũ Hán, Trung Quốc). Tuy nhiên, cho đến nay, tuổi chính xác của những hóa thạch này vẫn chưa rõ ràng, ông nói.
Các nhà cổ sinh vật học vẫn chưa rõ loài khủng long nào đã đẻ ra những quả trứng này. Với tuổi ước tính 85,9 triệu năm, các quả trứng được cho là đã xuất hiện vào giữa kỷ Phấn trắng muộn (khoảng 100–65 triệu năm trước), khi Trái đất đang trải qua giai đoạn lạnh đi đáng kể trên toàn cầu, theo các nhà nghiên cứu.
Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Frontiers in Earth Science.
Ngọc Đỗ