Thứ Tư, 01/12/2021
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

01/11/2021 10:48 102
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Trong đợt thực tập điều tra khảo cổ học của nhân viên Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á tại khu vực chùa Thông tại xã Tú Sơn, huyện Kim Bôi (Hòa Bình), chúng tôi đã phát hiện một khối cuội suối có khắc hình 1 người ngồi quỳ 2 tay đặt trước gối.
Tượng được cạo và khắc hình rất đơn sơ trên nền một hòn cuội basalt có lớp khoáng màu nâu phủ ở bên ngoài. Người xưa đã dựa vào lớp khoáng dễ rạch này để tạo hình bằng mũi của một vật kim loại nhọn nào đó.
Khối tượng nằm lẫn trong đống cuội đắp 1 ngôi mộ đời Trần còn sót lại cho đến năm 2008 khi chúng tôi cùng cán bộ Bảo tàng tỉnh Hòa Bình đi phúc tra lại địa điểm này, vốn trước đó được Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á phát hiện và sưu tầm hàng trăm hiện vật các loại của 1 ngôi chùa đời Trần.
 
 
Một trong những viên đá cuội suối được chế thành tượng người quỳ bên mộ: Tượng chắp 2 tay trước gối, có ngấn mòn khá rõ ở phần cổ, có thể là đã được “khoác áo”
Tuy nhiên, đến đợt điều tra năm nay, ngôi mộ đã bị đào trộm, cuội được vun thành đống. Lượm trong đó chúng tôi đã mang về một số hòn tiêu biểu và trực tiếp tôi đã nhận ra chân dung bức tượng khi tự tay mình rửa những viên cuội phủ mộ đó.
Mộ Trần phủ cuội suối/sông là hiện tượng khá phổ biến ở vùng Hòa Bình. Mộ nằm trong khuôn viên ngôi chùa cổ, nay cũng đã bị san bằng để trơ vài chân tảng bằng cuội suối lớn. Các phù điêu kiến trúc bằng đất nung như đầu rồng, phượng, lá đề, chóp tháp cho thấy chúng thuộc phong cách kiến trúc đời Trần. Ngôi chùa được truyền tụng trong ký ức người dân với tên chùa Thông.
 
 
Tượng Phật bằng đá do người dân phát hiện cùng các cấu kiện kiến trúc gạch
Tại đây, chúng tôi đã sưu tầm được 1 tượng Phật ngồi trên bệ làm bằng đá vôi, khá tinh xảo, cao toàn bộ nếu kể cả phần đầu đã mất là khoảng 30cm. Tượng Phật này thuộc tượng thờ của chùa Thông hoàn toàn khác với tượng mộ mà chúng tôi vừa phát hiện, gợi mở đến tục dựng đá viền quanh mộ, tục tượng gỗ nhà mồ Tây Nguyên, tượng gốm Hanuka ở các mộ gò lớn ở Nhật Bản.
 
 
Chân tảng có hốc khoét, có thể là đế của 1 cái bia đá đã mất phần bia
Tượng khắc trên nền 1 hòn cuội suối có lớp khoáng mềm bọc ở xung quanh. Dựa vào phần áo khoáng mềm này, người xưa đã khắc bằng những nhát rạch không sâu, đủ thể hiện 1 hình người ngồi quỳ, 2 tay chắp giữa gối, mặt nhìn thẳng. Hiện tượng này rất dễ bị bỏ qua bởi dáng cuội nguyên thủy không khác những hòn cuội phủ mộ khác.
 
 
Một ngôi mộ đời Trần có phủ đá cuội suối đang được đo vẽ làm hồ sơ
Do đó, có thể chúng ta đã bỏ sót rất nhiều hình khắc trên cuội phủ mộ đời Trần như thế này. Thực tế là chúng chỉ được phát hiện nếu chúng ta rửa tất cả các hòn cuội suối phủ trên các mộ đời Trần - một công việc khá mất thời gian và lao động, trước đây thường bị bỏ qua trong quá trình khai quật.
 
Lá đề với hình rồng - 1 bộ phận gắn với kiến trúc hoàng tộc đời Trần
Bài viết này một mặt giới thiệu 1 dạng tượng hiếm hoi ở đời Trần, mặt khác cảnh báo cho những lần khai quật sau về khả năng phát hiện loại hình di vật này trong các đá cuội phủ mộ có khi lên đến hàng trăm viên.
 
 
Từ khu mộ Trần cạnh chùa nhìn xuống thung lũng Tú Sơn
(Còn tiếp)
TS Nguyễn Việt
https://thethaovanhoa.vn

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Loại hình chân chạc trong đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên

Loại hình chân chạc trong đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên

  • 11/06/2019 08:28
  • 1550

Là loại hình di vật độc đáo xuất hiện từ văn hóa Phùng Nguyên và tồn tại qua các giai đoạn văn hóa tiếp sau (Đồng Đậu, Gò Mun, Đông Sơn). Đến nay vẫn chưa có sự thống nhất về tên gọi cũng như chức năng của loại hình hiện vật này. Chúng được gọi bằng nhiều tên khác nhau như hòn kê, ông đầu rau, vật hình cốc, vật hình phễu, vật hình sừng bò, vật giữ lửa, chân giò, chân chạc, vật có liên quan đến tôn giáo tín ngưỡng nguyên thủy... Đến nay tên gọi chạc gốm được nhiều nhà nghiên cứu sử dụng hơn cả. Chạc gốm được tạo bằng tay, chất liệu gốm thô pha nhiều cát sạn sỏi nhỏ, đa số có văn thừng, một số ít trang trí văn khắc vạch. Chạc gốm chia thành hai phần: Phần cốc loe ở trên và phần chân ở dưới. Kích thước to nhỏ khác nhau.

Bài viết khác

Đánh thức di sản thuyền cánh dơi vịnh Bắc Bộ

Đánh thức di sản thuyền cánh dơi vịnh Bắc Bộ

  • 18/10/2021 11:36
  • 151

Một chiếc thuyền cánh dơi với kích thước lớn đang được hoàn thiện trong hồ nước khuôn viên Bảo tàng tàu thuyền của Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á (Kim Bôi, Hoà Bình) do TS Nguyễn Việt làm chủ sự. Đây chính là con thuyền 2 buồm cánh dơi được đóng tại Quảng Ninh mấy năm trước và được di chuyển về đây để phục vụ khách tham quan, nghiên cứu. Nó có chiều dài khoảng 11m, rộng 3,6m, mớn nước 1,2m, sức chứa khoảng 20 MT, được gắn tên “PHT-Bạch Đằng 01”.